Oorlog in Nederland: Wat te Doen Bij Conflict? Voorbereiding Checklist [2026]

De geopolitieke spanningen in de wereld zijn toegenomen. Het is begrijpelijk dat mensen zich afvragen: hoe bereid ik me voor op het ergste? In dit artikel geven we een nuchtere, feitelijke kijk op oorlogsvoorbereiding in Nederland – zonder paniek te zaaien.

Context en nuance

Laten we beginnen met perspectief.

Nederland is:

• Lid van de NAVO (sterkste militaire alliantie ter wereld)
• EU-lidstaat met collectieve veiligheidsafspraken
• Geografisch niet aan een frontlinie
• Een goed georganiseerde rechtsstaat

Dit betekent niet dat risico's niet bestaan, maar wel dat een directe militaire aanval op Nederlands grondgebied zeer onwaarschijnlijk is.

Wel realistisch

Wat wél realistisch is:

• Cyberaanvallen op infrastructuur
• Energiecrisis door geopolitiek
• Economische sancties en tekorten
• Vluchtelingenstromen
• Desinformatie en polarisatie

Niet realistisch (in Nederland)

• Tanks door de straten
• Bombardementen op steden
• Militaire bezetting

Wat zegt de overheid?

De Nederlandse overheid geeft geen specifiek advies over oorlogsvoorbereiding. Het standaardadvies is:

"Zorg dat je 72 uur zelfredzaam kunt zijn bij een calamiteit."

Dit advies geldt voor alle noodsituaties, van stroomuitval tot overstroming. De Denk Vooruit campagne noemt oorlog niet expliciet als scenario.

NCTV en dreigingsanalyse

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) publiceert regelmatig dreigingsanalyses. De belangrijkste punten:

• Cyberdreigingen zijn het grootst
• Terrorismedreiging blijft aanwezig
• Statelijke dreiging (spionage) neemt toe
• Militaire dreiging NAVO-gebied laag

NAVO-garantie

Artikel 5 van het NAVO-verdrag bepaalt dat een aanval op één lid geldt als aanval op allen. Dit is de sterkste veiligheidsgarantie die bestaat.

Realistische risico's

In plaats van focussen op directe oorlog, bereid je beter voor op:

1. Cyberaanvallen

• Uitval betalingsverkeer
• Stroomnetwerk gehackt
• Overheidssystemen plat
• Ziekenhuizen getroffen

Impact: Hoog, direct merkbaar in dagelijks leven.

2. Energiecrisis

• Gasleveringen gestopt
• Electriciteitsprijzen exploderen
• Rantsoenering mogelijk
• Industrie stilgelegd

Impact: Hoog, vooral in winter.

3. Economische effecten

• Sancties leiden tot tekorten
• Inflatie en prijsstijgingen
• Werkloosheid
• Import verstoord

Impact: Middel tot hoog, geleidelijk.

4. Sociale onrust

• Demonstraties
• Polarisatie
• Desinformatie
• Hamsteren en paniek

Impact: Middel, afhankelijk van situatie.

Praktische voorbereiding

De beste voorbereiding op geopolitieke onzekerheid is dezelfde als voor andere calamiteiten.

Basis noodpakket

Zorg voor een noodpakket met:

• Water voor 3-7 dagen
• Houdbaar voedsel
• Noodradio
• Zaklamp en batterijen
• EHBO en medicijnen
• Contant geld (€100-200)
• Kopieën documenten

Financiële buffer

• Spaargeld voor 1-3 maanden vaste lasten
• Niet alles op één rekening
• Cash in huis voor noodgevallen
• Schulden afbetalen waar mogelijk

Kennis en vaardigheden

• Basis EHBO kunnen verlenen
• Weten hoe noodradio werkt
• Ken je buren
• Weet waar noodopvang is

Informatie

• Volg betrouwbare nieuwsbronnen
• Installeer NL-Alert
• Ken je gemeentelijke noodplannen
• Negeer desinformatie

Mentale voorbereiding

• Accepteer onzekerheid
• Focus op wat je kunt controleren
• Praat met familie over scenario's
• Houd perspectief

Wat je NIET moet doen

Even belangrijk als wat je wel moet doen:

Geen paniek

• Niet hamsteren (schaadt anderen)
• Geen wapens aanschaffen
• Niet naar bunkers zoeken
• Niet emigreren uit angst

Geen extreme maatregelen

• Geen bunker bouwen
• Niet al je spaargeld opnemen
• Niet je huis verkopen
• Geen prepper-extreme keuzes

Geen desinformatie verspreiden

• Check feiten voor je deelt
• Vertrouw officiële bronnen
• Negeer sensationele berichten
• Spreek anderen aan op onzin

Perspectief: Nederland in oorlogstijd

Historisch

Nederland heeft oorlog meegemaakt (WOII). Sindsdien:

• Oprichting NAVO (1949)
• Europese integratie
• Collectieve verdediging
• Nooit meer alleen

Huidig

Nederland:

• Investeert in defensie (NAVO-norm)
• Heeft professioneel leger
• Deelt intelligence met bondgenoten
• Staat niet alleen

De kans

De kans op directe oorlog in Nederland is zeer klein. De kans op indirecte effecten (cyber, energie, economie) is groter. Bereid je voor op het laatste.

Speciale situaties

Jodiumtabletten

Relevant bij nucleair incident (kerncentrale België). De overheid distribueert deze in risicogebieden. Check of je in zo'n gebied woont via rijksoverheid.nl.

Evacuatie

Bij onwaarschijnlijke militaire dreiging:

• Volg instructies overheid
• Ken evacuatieroutes
• Heb essentiële spullen paraat
• Blijf kalm en help anderen

Schuilplaatsen

Nederland heeft geen actief schuilkelderbeleid. Bij luchtaanvallen (uiterst onwaarschijnlijk):

• Ga naar kelder of laagste verdieping
• Blijf weg van ramen
• Wacht op officiële instructies

Veelgestelde vragen

Zijn er nog schuilkelders in Nederland?

De meeste schuilkelders uit de Koude Oorlog zijn gesloten of herbestemd. Er is geen actief schuilkelderbeleid. De overheid acht dit niet nodig gezien de NAVO-bescherming.

Moet ik wapens hebben voor zelfverdediging?

Nee. Het bezit van vuurwapens is in Nederland streng gereguleerd. De politie en krijgsmacht zijn verantwoordelijk voor veiligheid. Illegale wapens vergroten alleen risico's.

Moet ik naar het buitenland vluchten?

Nee. Bij een crisis in Europa is vluchten vaak contraproductief. Nederland is goed georganiseerd voor crisisbeheersing. Thuisblijven en instructies volgen is bijna altijd het beste advies.

Hoe bescherm ik mijn spaargeld?

• Spreid over meerdere banken
• Houd cash in huis (€200-500)
• Overweeg tastbare bezittingen
• Geen paniekverkopen
• Blijf diversifiëren

Conclusie

Oorlogsvoorbereiding in Nederland is grotendeels normale noodvoorbereiding. De kans op directe militaire dreiging is klein, de kans op indirecte effecten (cyber, energie, economie) groter.

Doe dit wel:

• Noodpakket voor 72 uur
• Financiële buffer
• Kennis en vaardigheden
• Mentale weerbaarheid

Doe dit niet:

• Paniekeren
• Hamsteren
• Extreme maatregelen
• Desinformatie verspreiden

Blijf nuchter, bereid je voor op realistische scenario's, en vertrouw op de collectieve veiligheid van NAVO en EU.

Bronnen: NCTV, Ministerie van Defensie, NAVO, Rijksoverheid