Buikgriep (Maag-Darminfectie): Symptomen, Duur & Behandeling [2026]

Buikgriep - of officieel gastro-enteritis - is een van de meest voorkomende infectieziekten. Bijna iedereen krijgt er meerdere keren in zijn leven mee te maken. Hoewel buikgriep meestal vanzelf overgaat, kan het behoorlijk vervelend zijn. In dit artikel lees je alles over de symptomen, hoe lang het duurt, wat je kunt doen en wanneer je beter naar de dokter kunt gaan.

Wat is buikgriep?

Buikgriep (gastro-enteritis) is een ontsteking van het maag-darmkanaal, meestal veroorzaakt door een virale of bacteriele infectie. Ondanks de naam heeft buikgriep niets te maken met de gewone griep (influenza). De naam verwijst naar de griepachtige klachten die erbij kunnen optreden.

Buikgriep in cijfers

• In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 4,5 miljoen mensen buikgriep
• Het norovirus is de meest voorkomende verwekker bij volwassenen
• Het rotavirus is de meest voorkomende verwekker bij jonge kinderen
• De wintermaanden (november-maart) zijn het hoogtepunt van het "buikgriepseizoen"
• De meeste gevallen zijn onschuldig en genezen binnen enkele dagen

Symptomen van buikgriep

De symptomen van buikgriep komen vaak plotseling op en kunnen variëren in ernst.

Hoofdsymptomen

• Misselijkheid en braken: Vaak het eerste symptoom, kan hevig zijn in de eerste 24 uur
• Waterige diarree: Meerdere keren per dag dunne of waterige ontlasting
• Buikkrampen: Krampende pijn in de buik, rond de navel
• Algemeen ziek gevoel: Vermoeidheid, lusteloos, slap

Bijkomende symptomen

• Koorts: Licht tot matig (37,5-39 graden Celsius)
• Hoofdpijn: Door uitdroging en koorts
• Spierpijn: Griepachtig gevoel in het hele lichaam
• Verminderde eetlust: Geen zin in eten
• Koude rillingen: Bij koorts

Verloop van de symptomen

Verschil met voedselvergiftiging

Oorzaken en verwekkers

Virale verwekkers (meest voorkomend)

Norovirus (meest voorkomend bij volwassenen)

• Zeer besmettelijk: slechts 10-100 virusdeeltjes zijn genoeg
• Verspreidt zich snel in gesloten omgevingen (scholen, ziekenhuizen, cruiseschepen)
• Incubatietijd: 12-48 uur
• Duur: 1-3 dagen

Rotavirus (meest voorkomend bij kinderen)

• Belangrijkste oorzaak van ernstige diarree bij kinderen onder 5 jaar
• Incubatietijd: 1-3 dagen
• Duur: 3-8 dagen
• Er bestaat een vaccin (opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma)

Adenovirus

• Treft vooral jonge kinderen
• Incubatietijd: 3-10 dagen
• Duur: 5-12 dagen
• Kan het hele jaar optreden

Bacteriele verwekkers

• Salmonella: Via besmet vlees, eieren of zuivel
• Campylobacter: Via besmet kippenvlees of rauwe melk
• E. coli: Via besmet voedsel of water
• Shigella: Via besmet water of persoonlijk contact

Hoe word je besmet?

• Feco-oraal: Contact met besmette oppervlakken of handen
• Druppelinfectie: Via kleine druppeltjes bij braken
• Besmet voedsel of water: Vooral bij bacteriele infecties
• Direct contact: Met een ziek persoon

Hoe lang duurt buikgriep?

Duur per verwekker

Herstelperiode

Na de acute fase kan het nog 1-2 weken duren voordat je spijsvertering volledig hersteld is. In die periode kun je last hebben van:

• Vermoeidheid en energieverlies
• Gevoelige maag en darmen
• Licht veranderd ontlastingspatroon
• Verminderde eetlust

Behandeling en zelfzorg

Buikgriep is in de meeste gevallen een virale infectie waartegen geen medicijnen bestaan. De behandeling richt zich op het verlichten van symptomen en het voorkomen van uitdroging.

Belangrijkste pijlers van de behandeling

1. Rust

• Blijf thuis en rust uit
• Je lichaam heeft energie nodig om te herstellen
• Slaap zoveel als je lichaam vraagt

2. Vocht innemen

• Dit is de allerbelangrijkste maatregel (zie volgende sectie)
• Drink frequent kleine slokjes
• Voorkom uitdroging ten koste van alles

3. Symptoomverlichting

• Paracetamol: Tegen koorts en hoofdpijn (vermijd ibuprofen - irriteert de maag)
• Anti-braakmiddelen: Alleen op advies van de arts
• Loperamide (Imodium): Alleen bij volwassenen, niet bij koorts of bloederige diarree
• ORS (Oral Rehydration Solution): Speciaal vocht met de juiste verhouding zouten en suikers

Medicijnen: wat wel en niet nemen

Vochtbalans op peil houden

Uitdroging (dehydratie) is het grootste gevaar bij buikgriep, vooral bij kinderen, ouderen en zwangere vrouwen.

Tekenen van uitdroging

Wat drinken?

Aanbevolen:

• Water: In kleine, frequente slokjes
• ORS (Oral Rehydration Solution): Verkrijgbaar bij de apotheek, ideale samenstelling
• Bouillon: Bevat zouten die je verliest
• Verdund appelsap: Suikers en vocht
• Kruidenthee: Kamille of gember (lauw, niet heet)
• IJsblokjes: Zuigen als drinken niet lukt

Vermijd:

• Koffie (vochtafdrijvend)
• Alcohol (irriteert en dehydreert)
• Volle melk (moeilijk verteerbaar)
• Frisdrank (te veel suiker, koolzuur)
• Energiedrankjes (te veel caffeine)

ORS zelf maken

Als je geen ORS bij de apotheek kunt kopen, kun je het zelf maken:

• 1 liter schoon (gekookt) water
• 6 theelepels suiker
• 0,5 theelepel zout
• Optioneel: sap van een halve sinaasappel

Hoeveel drinken?

• Volwassenen: minimaal 2-3 liter per dag
• Na elke keer braken of diarree: extra 200-300 ml
• Kinderen: frequente kleine slokjes, raadpleeg de arts bij twijfel

Wat eten en drinken bij buikgriep?

Eerste 24 uur

In het begin heb je waarschijnlijk geen trek. Forceer jezelf niet om te eten. Richt je op vocht innemen. Wanneer de misselijkheid afneemt, begin met:

• Beschuit (droog)
• Witte toast
• Rijstewater
• Bouillon

Dag 2-3: BRAT-dieet

Het BRAT-dieet is speciaal ontwikkeld voor herstel na maag-darmklachten:

• Banaan: Kaliumrijk, makkelijk verteerbaar
• Rijst: Bindt vocht, mild voor de maag
• Appelmoes: Pectine verzacht de darmen
• Toast: Licht verteerbaar, absorberend

Dag 4-7: Geleidelijk opbouwen

Voeg langzaam toe:

• Gekookte aardappelen
• Gekookte groenten (wortel, courgette)
• Magere kip of vis
• Yoghurt (natuur, met probiotica)
• Havermout
• Crackers

Voedingsmiddelen om te vermijden (eerste week)

Besmetting voorkomen

Buikgriep is uitermate besmettelijk. Neem de volgende maatregelen om verspreiding te voorkomen:

Hygienemaatregelen

• Was je handen grondig met zeep en water (minimaal 20 seconden):
  • Na toiletbezoek
  • Voor het eten en koken
  • Na contact met een ziek persoon
• Gebruik geen handdoeken of bestek samen met de zieke
• Maak oppervlakken schoon met chloorhoudend schoonmaakmiddel
• Was beddengoed en kleding van de zieke op 60 graden of hoger
• Handgel (op alcoholbasis) is NIET effectief tegen norovirus - gebruik zeep en water

Isolatiemaatregelen

• Blijf thuis tot minimaal 48 uur nadat de symptomen zijn verdwenen
• Gebruik een aparte badkamer als dat mogelijk is
• Bereid geen eten voor anderen terwijl je ziek bent
• Vermijd contact met kwetsbare groepen (ouderen, baby's, mensen met verminderde afweer)

Voedsel hygiene

• Was groenten en fruit grondig
• Verhit vlees en vis goed door
• Bewaar voedsel op de juiste temperatuur
• Gebruik verschillende snijplanken voor rauw vlees en groenten

Wanneer naar de huisarts?

De meeste gevallen van buikgriep genezen vanzelf. Maar neem contact op met de huisarts als:

Bij volwassenen:

• De klachten langer dan 5-7 dagen duren
• Je bloed of slijm in de ontlasting ziet
• Je hoge koorts hebt (boven 39 graden Celsius) die niet zakt
• Je tekenen van ernstige uitdroging vertoont
• Je niet kunt binnenhouden van vocht (alles komt er weer uit)
• Je ernstige buikpijn hebt die niet overgaat
• Je recent in het buitenland bent geweest (tropische infectie)
• Je afweerstoornissen hebt of immuunonderdrukkende medicijnen gebruikt

Bij kinderen (direct contact opnemen):

• Baby's jonger dan 3 maanden met koorts
• Kinderen die langer dan 24 uur niet drinken
• Ingevallen fontanel bij baby's
• Bloederige diarree
• Toenemende sufheid of prikkelbaarheid
• Weinig of geen natte luiers (minder dan 4 per dag)

Bij ouderen (extra alert):

• Ouderen boven 70 jaar zijn extra kwetsbaar voor uitdroging
• Neem bij twijfel altijd contact op met de huisarts
• Medicijngebruik kan de situatie compliceren

Bel direct 112 of de huisartsenpost als:

• Er grote hoeveelheden bloed bij het braken of de ontlasting zitten
• De persoon verward raakt of het bewustzijn verliest
• Er hevige buikpijn is met een harde, gespannen buik
• De hartslag zeer snel is en de persoon niet meer reageert

Let op: Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij ernstige of aanhoudende klachten, vooral bij kinderen en ouderen.

Veelgestelde vragen

Kan ik naar mijn werk als ik buikgriep heb gehad?

Ga pas weer naar je werk als je minimaal 48 uur klachtenvrij bent. Dit is niet alleen voor je eigen herstel, maar ook om te voorkomen dat je collega's besmet. Bij het norovirus kun je zelfs na herstel nog besmettelijk zijn, dus extra goede handhygiene blijft belangrijk.

Helpt cola drinken bij buikgriep?

Cola wordt vaak aanbevolen als huismiddeltje bij buikgriep, maar dit is achterhaald advies. Cola bevat veel suiker en caffeine, wat de diarree juist kan verergeren. Het koolzuur irriteert bovendien de maag. Kies beter voor ORS, bouillon of verdund appelsap.

Moet ik antibiotica nemen bij buikgriep?

In verreweg de meeste gevallen niet. Buikgriep wordt meestal veroorzaakt door een virus, en antibiotica werken niet tegen virussen. Alleen bij bewezen bacteriele infecties (vastgesteld via een kweeek) kan de arts antibiotica voorschrijven. Neem nooit zelf antibiotica zonder voorschrift.

Kan ik buikgriep meerdere keren krijgen?

Ja, je kunt buikgriep meerdere keren per jaar krijgen. Er bestaan veel verschillende varianten van het norovirus en de immuniteit na een besmetting duurt slechts enkele maanden. Bovendien verandert het virus regelmatig, waardoor eerder opgebouwde afweer minder effectief wordt.

Samenvatting

Buikgriep is vervelend maar bijna altijd onschuldig en gaat binnen een week vanzelf over. De belangrijkste aandachtspunten zijn het voorkomen van uitdroging en het beperken van besmetting.

Kernpunten:

1. Drink voldoende: ORS, bouillon, water in kleine slokjes
2. Rust uit: Geef je lichaam de kans om te herstellen
3. Eet licht: Begin met het BRAT-dieet en bouw langzaam op
4. Voorkom besmetting: Handen wassen, oppervlakken reinigen
5. Let op alarmsignalen: Uitdroging, bloed, hoge koorts

Lees ook onze artikelen over diarree en misselijkheid voor aanvullende tips.

Bijgewerkt februari 2026