Wat te Doen Tegen Aften? 10 Tips voor Snelle Genezing

Een pijnlijk plekje in je mond dat eten, drinken en zelfs praten vervelend maakt – als je dit herkent, heb je waarschijnlijk last van aften. Deze kleine maar zeer hinderlijke zweertjes in de mond komen vaak voor en kunnen flink wat ongemak veroorzaken.

Gelukkig zijn er effectieve manieren om de pijn te verlichten en de genezing te versnellen. In dit artikel ontdek je alles over aften en 10 bewezen tips om er snel vanaf te komen.

Wat zijn aften?

Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes of laesjes in de mond. Ze hebben een witte of grijsgele kern met een rode, ontstoken rand. Aften kunnen overal in je mond voorkomen: aan de binnenkant van je wangen, op je tandvlees, onder je tong, op je gehemelte of aan de binnenkant van je lippen.

Kenmerken van aften

• Klein (3-10 mm groot)
• Rond of ovaal
• Witte of grijze kern
• Rode, ontstoken rand
• Zeer pijnlijk, vooral bij aanraking
• Hinderen bij eten en drinken
• Niet besmettelijk

Soorten aften

Minor aften (80% van gevallen):

• Klein (< 1 cm)
• Genezen binnen 7-10 dagen
• Laten geen littekens achter
• Meest voorkomende type

Major aften (10-15%):

• Groter (> 1 cm)
• Dieper en pijnlijker
• Kunnen 2-6 weken duren
• Kunnen littekens achterlaten

Herpetiforme aften (zeldzaam):

• Vele kleine aftjes tegelijk (10-100)
• Zeer pijnlijk
• Kunnen samensmelten

Oorzaken van aften

De exacte oorzaak van aften is niet altijd duidelijk, maar verschillende factoren kunnen bijdragen:

1. Kleine verwondingen in de mond

De meest voorkomende trigger voor aften.

Voorbeelden:

• Per ongeluk bijten op wang of tong
• Beschadiging door scherpe tandjes
• Verwonding door harde tandenborstel
• Irritatie door beugel of prothese
• Trauma door scherp voedsel (chips, toastrand)

2. Stress en vermoeidheid

Psychische stress verzwakt het immuunsysteem.

Verband:

• Bij stress krijgen veel mensen vaker aften
• Examenstress is bekende trigger
• Vermoeidheid verhoogt gevoeligheid

3. Voedingsmiddelentekorten

Bepaalde vitamines en mineralen zijn essentieel voor een gezond mondslijmvlies.

Belangrijke voedingsstoffen:

• Vitamine B12: Tekort verhoogt risico op aften
• IJzer: Laag ijzer geassocieerd met aften
• Foliumzuur (B11): Belangrijk voor slijmvlies
• Zink: Ondersteunt wondgenezing

4. Hormonale schommelingen

Vooral vrouwen krijgen soms aften rond menstruatie.

Verband:

• Hormoonveranderingen beïnvloeden slijmvlies
• Vaak voor of tijdens menstruatie
• Ook tijdens zwangerschap

5. Bepaalde voedingsmiddelen

Sommige mensen zijn gevoelig voor specifieke voeding.

Bekende triggers:

• Citrusvruchten (sinaasappel, citroen)
• Tomaten
• Ananas
• Chocolade
• Noten
• Pittige kruiden
• Harde kaas

6. Tandpasta met SLS

Natriumlaurylsulfaat (SLS) in tandpasta kan bij gevoelige mensen aften veroorzaken.

Waarom:

• SLS is agressief schuimmiddel
• Kan mondslijmvlies irriteren
• Droogt mond uit

7. Onderliggende aandoeningen

Soms wijzen terugkerende aften op een onderliggend probleem.

Mogelijke aandoeningen:

• Coeliakie (glutenintolerantie)
• Ziekte van Crohn
• Colitis ulcerosa
• Behcet-ziekte
• HIV (bij ernstige gevallen)

10 Effectieve tips tegen aften

1. Spoel met zoutwater

De oudste en meest beproefde remedie tegen aften.

Waarom het werkt: Zout heeft een licht antiseptische werking, houdt de aft schoon en bevordert genezing.

Hoe toe te passen:

• Los 1 theelepel keukenzout op in een glas lauw water
• Spoel je mond grondig
• Laat het water 30-60 seconden in je mond
• Spuug uit (niet doorslikken)
• Herhaal 3-4 keer per dag
• Vooral na het eten

Let op: Het kan even prikken, maar dit gaat snel over.

2. Gebruik honing

Honing heeft natuurlijke antibacteriële en ontstekingsremmende eigenschappen.

Waarom het werkt: Honing doodt bacteriën, vermindert ontsteking en vormt een beschermende laag over de aft.

Hoe toe te passen:

• Gebruik pure, onbewerkte honing (manuka honing is ideaal)
• Dep een klein beetje direct op de aft
• Laat zo lang mogelijk zitten (probeer niet te slikken)
• Herhaal 3-4 keer per dag
• Doe dit voor het slapen gaan

Extra tip: Meng honing met kurkuma poeder voor extra ontstekingsremmend effect.

3. Probeer kokos­olie

Kokosolie heeft sterke antimicrobiële eigenschappen.

Waarom het werkt: De laurinezuur in kokosolie doodt bacteriën en schimmels en vermindert ontsteking.

Hoe toe te passen:

• Neem een lepel vaste kokosolie in je mond
• Laat smelten en spoel (oil pulling)
• Doe dit 10-15 minuten
• Spuug uit (niet doorslikken)
• Doe dagelijks, bij voorkeur 's ochtends
• Of dep direct op aft met wattenstaafje

4. Gebruik aloë vera gel

Aloë vera heeft kalmerende en genezende eigenschappen.

Waarom het werkt: Aloë vera vermindert pijn en ontsteking, bevordert weefsel herstel.

Hoe toe te passen:

• Gebruik pure aloë vera gel (99-100%)
• Dep direct op de aft
• Laat intrekken
• Herhaal 3-4 keer per dag
• Veilig om in te slikken

Let op: Gebruik alleen aloë vera gel geschikt voor oraal gebruik.

5. Probeer bakpoeder (bicarbonaat)

Bakpoeder neutraliseert zuren en heeft antiseptische werking.

Waarom het werkt: Het maakt de mond minder zuur, wat bacteriegroei remt en pijn verlicht.

Hoe toe te passen:

• Maak pasta van bakpoeder en wat water
• Breng aan op de aft
• Laat 5-10 minuten zitten
• Spoel met water
• Herhaal 2-3 keer per dag

Alternatief: Spoel met oplossing van 1 theelepel bakpoeder in glas water.

6. Gebruik salie thee

Salie heeft ontstekingsremmende en antiseptische eigenschappen.

Waarom het werkt: Salie bevat stoffen die ontsteking remmen en bacteriën doden.

Hoe toe te passen:

• Zet sterke salie thee (2 theezakjes of verse bladeren)
• Laat afkoelen tot lauwwarm
• Spoel je mond 3-4 keer per dag
• Of dep afgekoelde thee met wattenstaafje op aft
• Herhaal dagelijks

7. Probeer kamillethee

Kamille heeft kalmerende en ontstekingsremmende werking.

Waarom het werkt: Kamille vermindert pijn en ontsteking, en bevordert genezing.

Hoe toe te passen:

• Zet kamillethee en laat afkoelen
• Spoel mond meerdere keren per dag
• Of leg een gebruikt, afgekoeld theezakje op de aft
• Laat 5-10 minuten zitten
• Herhaal 3-4 keer per dag

8. Gebruik ijsblokjes

Kou verdooft tijdelijk de pijn.

Waarom het werkt: Koude vermindert bloedtoevoer en ontsteking, en verdooft zenuwen.

Hoe toe te passen:

• Zuig op een ijsblokje
• Of houd ijsblokje tegen aft
• Herhaal zo vaak als nodig voor pijnverlichting
• Vooral handig voor het eten

Alternatief: IJslolly zonder suiker.

9. Vermijd irriterende voeding

Bepaald voedsel kan aften irriteren en pijnlijker maken.

Te vermijden tijdens aften:

• Zure voeding (citrus, tomaat, ananas)
• Pittig eten (peper, chilisaus)
• Zout en knapperig voedsel (chips, noten)
• Harde, scherpe voeding
• Alcohol (extra irriterend)
• Te heet eten of drinken

Veilige keuzes:

• Zacht voedsel (yoghurt, soep)
• Koel of lauw eten
• Smoothies
• Havermout
• Zachte groenten

10. Gebruik apotheek producten

Bij ernstige pijn of grote aften kunnen apotheek producten helpen.

Effectieve producten:

Gels met verdovende werking:

• Orajel, Bonjela (lidocaïne)
• Breng aan voor maaltijden
• Tijdelijke pijnverlichting

Beschermende gels:

• Aftamedi, Borostyrol
• Vormen beschermend laagje
• Verminderen irritatie

Mondspoelmiddelen:

• Chloorhexidine spoeling (Corsodyl)
• Antibacterieel
• Bevordert genezing

Homeopathische opties:

• Borax gel
• Calendula tinctuur

Let op: Lees altijd bijsluiter en vraag advies aan apotheker.

Aften voorkomen

Preventie is beter dan genezen. Deze tips helpen terugkerende aften voorkomen:

Mondhygiëne

Goede gewoonten:

• Poets tanden 2x per dag
• Gebruik zachte tandenborstel
• Wissel tandenborstel elke 3 maanden
• Floss dagelijks (voorzichtig)
• Vermijd tandpasta met SLS
• Spoel mond na eten

Voeding

Voorkomende voeding:

• Eet gevarieerd en gezond
• Zorg voor voldoende vitamines (B12, IJzer, Foliumzuur)
• Overweeg multivitamine bij tekorten
• Eet zachte yoghurt met probiotica
• Drink voldoende water

Vermijd triggers:

• Noteer welke voeding bij jou aften veroorzaakt
• Beperk of vermijd deze triggers
• Veelvoorkomende triggers: citrus, noten, tomaat

Levensstijl

Stressreductie:

• Zorg voor voldoende slaap
• Oefen ontspanningstechnieken
• Neem tijd voor jezelf
• Beweeg regelmatig

Overige tips:

• Kauw langzaam en voorzichtig
• Vermijd bijten op wang
• Laat scherpe tanden of vullingen controleren
• Draag mondbeschermer bij contact sporten

Wanneer naar de huisarts?

Hoewel de meeste aften onschuldig zijn en vanzelf genezen, zijn er situaties waarin je een arts moet raadplegen.

Raadpleeg een arts bij:

• Aften groter dan 1 cm
• Aften langer dan 3 weken zonder verbetering
• Zeer pijnlijke aften die eten onmogelijk maken
• Frequente aften (meer dan 4-5 keer per jaar)
• Meerdere aften tegelijk (> 5)
• Aften met koorts of algeheel ziek voelen
• Aften die steeds terugkomen op dezelfde plek
• Andere symptomen zoals gewichtsverlies, diarree

Mogelijke medische behandelingen

Medicijnen:

• Corticosteroïd gel: Voor ernstige ontsteking
• Tetracycline spoeling: Antibacterieel bij grote aften
• Systemische medicatie: Bij onderliggende aandoeningen

Onderzoeken:

• Bloedtest: Om tekorten of onderliggende ziektes op te sporen
• Biopsie: Zeldzaam, bij atypische of aanhoudende aften

Verschil aften en koortsblaasjes

Het is belangrijk om aften niet te verwarren met koortsblaasjes:

Behandeling verschilt: Koortsblaasjes reageren op antivirale crèmes, aften niet.

Conclusie

Aften zijn vervelend maar gelukkig meestal onschuldig en goed te behandelen met eenvoudige thuismiddelen. De belangrijkste tips zijn:

1. Spoel met zoutwater – het simpelste en meest effectieve middel
2. Gebruik honing – natuurlijke antibacteriële werking
3. Vermijd irriterende voeding – versnelt genezing
4. Probeer kokosolie of aloë vera – kalmerende werking
5. Hou je mond schoon – voorkomt infectie

De meeste aften genezen binnen 7-10 dagen vanzelf. Met de juiste behandeling kun je de pijn aanzienlijk verlichten en de genezingstijd verkorten.

Krijg je vaak aften? Overweeg dan een bloedtest om te checken of er voedingstekorten zijn, en let op welke voeding bij jou aften triggert. Door triggers te vermijden en je mondhygiëne te optimaliseren, kun je terugkerende aften vaak voorkomen.

Blijven de aften langer dan 3 weken bestaan, zijn ze extreem pijnlijk, of krijg je ze erg vaak? Raadpleeg dan een arts om onderliggende oorzaken uit te sluiten.

Onthoud: aften zijn niet besmettelijk en bijna altijd tijdelijk. Met geduld en de juiste zorg gaat ook deze vervelende aft voorbij!