Maagzweer: Symptomen, Oorzaken & Behandeling - Complete Gids [2026]

Een maagzweer is een pijnlijke wond in het slijmvlies van de maag. Miljoenen mensen wereldwijd hebben er last van, maar met de juiste behandeling is een maagzweer goed te genezen. In deze uitgebreide gids bespreken we alles wat je moet weten over maagzweren: van het herkennen van symptomen tot effectieve behandelingen en dieetadviezen.

Wat is een maagzweer?

Een maagzweer (medisch: ulcus ventriculi) is een open wond in het slijmvlies van de maagwand. Het maagslijmvlies beschermt normaal gesproken de maagwand tegen het agressieve maagzuur. Wanneer deze beschermlaag beschadigd raakt, kan het maagzuur de onderliggende weefsellagen aantasten, waardoor een zweer ontstaat.

Soorten zweren in het maag-darmstelsel

Al deze zweren worden samen peptische zweren genoemd. De twaalfvingerige darmzweer komt vaker voor dan de maagzweer. De oorzaken en behandeling zijn vergelijkbaar.

Hoe vaak komt het voor?

• Ongeveer 5-10% van de bevolking krijgt ooit een peptische zweer
• Maagzweren komen iets vaker voor bij mensen boven de 60 jaar
• Twaalfvingerige darmzweren treffen vaker jongere volwassenen
• Mannen en vrouwen worden even vaak getroffen

Symptomen van een maagzweer

Kenmerkende symptomen

De symptomen van een maagzweer zijn niet altijd even duidelijk. De meest voorkomende klachten zijn:

• Brandende of knagende pijn in de bovenbuik: Het meest typische symptoom. De pijn zit vaak net onder het borstbeen of links in de bovenbuik
• Pijn die erger wordt na het eten: Bij een maagzweer neemt de pijn vaak toe na een maaltijd (bij een twaalfvingerige darmzweer juist beter na eten)
• Pijn die 's nachts optreedt: Veel patienten worden wakker van de pijn, vooral tussen 01:00 en 05:00 uur
• Misselijkheid en braken: Soms met braaksel dat op koffiedik lijkt (teken van bloeding)
• Verminderde eetlust: Door angst voor pijn na het eten
• Onverklaarbaar gewichtsverlies: Door minder eten
• Opgeblazen gevoel: Druk en ongemak in de bovenbuik
• Oprispingen en zuurbranden: Door overmatig maagzuur

Stille maagzweer

Niet iedereen met een maagzweer heeft klachten. Vooral bij ouderen en bij mensen die NSAID's gebruiken kan een maagzweer zonder duidelijke symptomen bestaan. Soms wordt de zweer pas ontdekt bij complicaties.

Alarmsymptomen (direct actie ondernemen)

• Hevig braken van bloed (helderrood of donker als koffiedik)
• Zwarte, teerachtige ontlasting (melena) - teken van bloeding
• Plotselinge, hevige buikpijn - kan wijzen op perforatie
• Flauwvallen of extreme duizeligheid - teken van bloedverlies

Oorzaken van een maagzweer

Er zijn twee hoofdoorzaken van maagzweren:

1. Helicobacter pylori infectie (60-70% van de gevallen)

Helicobacter pylori (H. pylori) is een bacterie die in het maagslijmvlies leeft. Deze bacterie wordt meestal in de kindertijd opgelopen en kan decennialang aanwezig zijn zonder klachten te geven.

Hoe veroorzaakt H. pylori een zweer?

• De bacterie beschadigt het beschermende slijmvlies
• Het maagslijmvlies wordt kwetsbaarder voor maagzuur
• Er ontstaat een ontsteking (gastritis) die kan leiden tot een zweer

Feiten over H. pylori:

• Ongeveer 30-40% van de Nederlanders is geinfecteerd
• De meeste geinfecteerden krijgen nooit klachten
• Overdracht via besmet voedsel, water of mond-op-mond contact
• Goed te behandelen met antibiotica

2. NSAID-gebruik (20-25% van de gevallen)

NSAID's (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) zijn pijnstillers die het maagslijmvlies kunnen beschadigen:

• Ibuprofen (Brufen, Advil, Nurofen)
• Naproxen (Aleve)
• Diclofenac (Voltaren)
• Aspirine (ook in lage dosering)

Hoe veroorzaken NSAID's een zweer?

• Ze remmen de aanmaak van beschermende prostaglandinen
• Het maagslijmvlies wordt dunner en kwetsbaarder
• Maagzuur kan direct de maagwand aantasten

Risicofactoren bij NSAID-gebruik:

• Hoge dosering of langdurig gebruik
• Combinatie met bloedverdunners
• Leeftijd boven 65 jaar
• Eerder maagzweer gehad
• Gelijktijdig gebruik van corticosteroiden

Andere risicofactoren

• Roken: Verhoogt maagzuurproductie, vertraagt genezing
• Overmatig alcoholgebruik: Irriteert het maagslijmvlies
• Stress: Geen directe oorzaak, maar verergert bestaande zweren
• Erfelijke aanleg: Maagzweren komen vaker voor in bepaalde families
• Syndroom van Zollinger-Ellison: Zeldzame aandoening met extreme maagzuurproductie

Belangrijk: Stress en pittig eten zijn GEEN directe oorzaken van maagzweren, hoewel ze bestaande klachten wel kunnen verergeren.

Diagnose: hoe wordt een maagzweer vastgesteld?

Bij de huisarts

De huisarts zal eerst een lichamelijk onderzoek doen en vragen stellen over je klachten, medicijngebruik en leefstijl.

H. pylori test

• Blaastest (ureumademtest): Meest gebruikte test. Je drinkt een vloeistof met ureum en blaast in een zakje. H. pylori breekt ureum af, wat meetbaar is
• Ontlastingstest: Antigeen van H. pylori wordt opgespoord in de ontlasting
• Bloedtest: Detecteert antistoffen, maar kan niet onderscheiden tussen actieve en oude infectie

Gastroscopie (maagkijkonderzoek)

Bij een gastroscopie brengt de arts een dunne, flexibele slang met camera (endoscoop) via de mond naar de maag. Dit onderzoek:

• Maakt de zweer direct zichtbaar
• Maakt het mogelijk om weefsel te nemen (biopsie)
• Sluit andere aandoeningen uit (zoals maagkanker)
• Wordt vooral gedaan bij alarmsymptomen of bij patienten boven 50 jaar

Behandeling van een maagzweer

Behandeling bij H. pylori infectie

De standaardbehandeling is een triple therapie:

1. Protonpompremmer (PPI): Omeprazol of pantoprazol (remt maagzuurproductie)
2. Antibioticum 1: Amoxicilline of metronidazol
3. Antibioticum 2: Claritromycine

Duur: 7-14 dagen antibiotica, gevolgd door 4-8 weken PPI

Slagingspercentage: 85-90% bij eerste behandeling

Na de kuur wordt gecontroleerd of de bacterie is verdwenen (blaastest na 4 weken).

Behandeling bij NSAID-gerelateerde zweer

1. Stop met NSAID (of wissel naar een maagvriendelijker alternatief)
2. PPI (omeprazol, pantoprazol) gedurende 4-8 weken
3. Indien NSAID nodig blijft: maagbeschermer (PPI) erbij nemen

Medicijnen overzicht

Chirurgische behandeling

Operatie is zelden nodig en wordt alleen overwogen bij:

• Perforatie (doorbraak van de maagwand) - spoedoperatie
• Niet te stelpen bloeding - endoscopisch of chirurgisch
• Vernauwing van de maaguitgang
• Wanneer medicijnen onvoldoende helpen

Dieet bij een maagzweer

Een aangepast dieet kan het genezingsproces ondersteunen en klachten verminderen.

Aanbevolen voedingsmiddelen

Voedingsmiddelen om te vermijden

Eetgewoonten bij een maagzweer

• Eet 5-6 kleine maaltijden per dag
• Kauw goed en eet rustig
• Eet niet te laat op de avond
• Vermijd een lege maag: Een lege maag produceert extra maagzuur
• Drink voldoende water tussen maaltijden door
• Vermijd te hete of te koude gerechten

Preventie: maagzweer voorkomen

Bescherm je maag bij NSAID-gebruik

• Gebruik NSAID's zo kort en in zo laag mogelijke dosering
• Neem ze altijd in met voedsel
• Vraag je arts om een maagbeschermer als je langer dan 2 weken NSAID's nodig hebt
• Overweeg paracetamol als alternatief (minder schadelijk voor de maag)

Leefstijlaanpassingen

• Stop met roken: Roken vertraagt de genezing en verhoogt het risico op terugkeer
• Beperk alcohol: Maximaal 1 glas per dag, of liever niet
• Beheer stress: Stress verergert klachten en vertraagt genezing
• Slaap voldoende: Je lichaam herstelt zich tijdens de slaap
• Beweeg regelmatig: Ondersteunt de algehele spijsvertering

H. pylori voorkomen

• Was je handen regelmatig, vooral voor het eten
• Drink schoon drinkwater
• Zorg voor goede voedselhygiene

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak bij de huisarts als:

• Je langer dan 2 weken last hebt van brandende pijn in de bovenbuik
• Maagzuurremmers niet meer helpen
• Je steeds terugkerende maagklachten hebt
• Je NSAID's gebruikt en maagklachten ontwikkelt
• Je onverklaarbaar afvalt

Bel direct 112 of de spoedeisende hulp bij:

• Hevig braken van bloed (rood of donker als koffiedik)
• Zwarte, teerachtige ontlasting
• Plotselinge, hevige buikpijn die niet overgaat
• Flauwvallen of ernstige duizeligheid
• Tekenen van shock: Bleek, klam, snelle hartslag

Deze symptomen kunnen wijzen op een bloedende of geperforeerde maagzweer, wat een medisch noodgeval is.

Let op: Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Een maagzweer vereist altijd medische behandeling. Raadpleeg je huisarts bij vermoeden van een maagzweer.

Veelgestelde vragen

Kan ik alcohol drinken met een maagzweer?

Het is sterk af te raden om alcohol te drinken als je een maagzweer hebt. Alcohol irriteert het beschadigde maagslijmvlies, verhoogt de maagzuurproductie en vertraagt het genezingsproces. Wacht minimaal tot de zweer volledig genezen is en de behandeling is afgerond.

Veroorzaakt stress een maagzweer?

Stress is geen directe oorzaak van maagzweren. De twee hoofdoorzaken zijn de H. pylori-bacterie en NSAID-gebruik. Wel kan langdurige stress de maagzuurproductie verhogen en bestaande klachten verergeren. In extreme situaties (ernstige ziekte, operatie) kunnen stresszweren optreden.

Kan een maagzweer maagkanker worden?

Een gewone maagzweer wordt zeer zelden kwaadaardig. Echter, sommige maagzweren kunnen een achterliggend maagcarcinoom maskeren. Daarom wordt bij een gastroscopie altijd een biopsie (weefselmonster) genomen om kanker uit te sluiten. Chronische H. pylori-infectie verhoogt op de lange termijn wel het risico op maagkanker.

Welke pijnstillers mag ik gebruiken bij een maagzweer?

Paracetamol is de veiligste pijnstiller bij een maagzweer. Vermijd NSAID's zoals ibuprofen, naproxen en aspirine. Als je toch een sterker middel nodig hebt, overleg dan met je arts over een COX-2 selectieve pijnstiller in combinatie met een maagbeschermer.

Samenvatting

Een maagzweer is een goed behandelbare aandoening wanneer deze tijdig wordt herkend. De twee belangrijkste oorzaken zijn de Helicobacter pylori-bacterie en het gebruik van NSAID-pijnstillers. Met de juiste medicijnen geneest een maagzweer meestal binnen 4-8 weken.

Belangrijkste punten:

1. Herken de symptomen: brandende pijn in de bovenbuik, vooral na het eten
2. Laat je testen op H. pylori
3. Vermijd NSAID's of gebruik een maagbeschermer
4. Volg het dieetadvies: licht verteerbaar, kleine porties
5. Maak de behandeling altijd volledig af

Lees ook onze artikelen over maagzuur en reflux voor gerelateerde informatie.

Bijgewerkt februari 2026